Πέρα από τα Συμπτώματα

Τι είναι το Τραύμα και η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (PTSD);

Το τραύμα είναι η συναισθηματική και ψυχολογική αντίδραση σε μια εμπειρία που είναι βαθιά οδυνηρή, κατακλυσμιαία ή απειλητική και αφήνει το άτομο να αισθάνεται ότι, τη στιγμή που συμβαίνει, δεν μπορεί να την αντιμετωπίσει. Μπορεί να προκύψει από ένα μεμονωμένο γεγονός, όπως ένα ατύχημα, μια επίθεση ή μια φυσική καταστροφή, αλλά και από επαναλαμβανόμενες εμπειρίες, όπως κακοποίηση, παραμέληση, βία ή παρατεταμένη ανασφάλεια.

Η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (PTSD) είναι μια διαταραχή ψυχικής υγείας που μπορεί να αναπτυχθεί μετά από την εμπειρία ή τη μαρτυρία ενός τραυματικού γεγονότος. Χαρακτηρίζεται από επίμονα συμπτώματα, όπως παρείσακτες αναμνήσεις, αναβιώσεις του γεγονότος (flashbacks), εφιάλτες, αποφυγή ερεθισμάτων που συνδέονται με το τραύμα, αρνητικές αλλαγές στις σκέψεις και τα συναισθήματα, καθώς και μια διαρκή κατάσταση αυξημένης εγρήγορσης ή αίσθησης απειλής.

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινή λειτουργικότητα, τις σχέσεις και τη συνολική ποιότητα ζωής.

Πώς μπορεί να εκδηλώνεται το Τραύμα και το PTSD

Το τραύμα μπορεί να επηρεάσει το άτομο συναισθηματικά, γνωστικά, σωματικά και στις σχέσεις του. Οι επιπτώσεις του μπορεί να εμφανιστούν αμέσως μετά από ένα γεγονός ή να εκδηλωθούν εβδομάδες, μήνες ή ακόμη και περισσότερο χρόνο αργότερα.

Συχνές εμπειρίες μπορεί να περιλαμβάνουν:

Ανεπιθύμητες και επώδυνες αναμνήσεις από όσα συνέβησαν.
Flashbacks ή στιγμές κατά τις οποίες το γεγονός μοιάζει σαν να συμβαίνει ξανά.
Εφιάλτες ή διαταραγμένο ύπνο.
Αποφυγή ανθρώπων, τόπων, συζητήσεων ή δραστηριοτήτων που συνδέονται με το τραύμα.
Διαρκή αίσθηση εγρήγορσης, έντασης ή προετοιμασίας για κίνδυνο.
Έντονη αντίδραση σε ήχους, κινήσεις ή απρόσμενες καταστάσεις.
Δυσκολία στη συγκέντρωση ή στην ολοκλήρωση καθημερινών υποχρεώσεων.
Ευερεθιστότητα, θυμό ή ξαφνικές συναισθηματικές αντιδράσεις.
Αισθήματα ενοχής, ντροπής, αβοηθησίας ή αυτοκατηγορίας.
Συναισθηματικό μούδιασμα ή δυσκολία να βιώσει θετικά συναισθήματα.
Αίσθηση αποσύνδεσης από τον εαυτό, τους άλλους ή το περιβάλλον.
Δυσκολία να εμπιστευτεί τους άλλους ή να νιώσει ασφάλεια σε στενές σχέσεις.
Σωματική ένταση, πονοκεφάλους, εξάντληση ή ταχυκαρδία.
Απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που παλαιότερα είχαν νόημα.
Αρνητικές πεποιθήσεις για τον εαυτό, τους άλλους ή το μέλλον.

Ορισμένοι άνθρωποι μπορεί επίσης να καταφεύγουν στην υπερβολική εργασία, την απομόνωση, το αλκοόλ ή άλλες συμπεριφορές προκειμένου να αποφεύγουν επώδυνες αναμνήσεις και συναισθήματα. Άλλοι μπορεί εξωτερικά να φαίνονται ιδιαίτερα λειτουργικοί, ενώ εσωτερικά παλεύουν με φόβο, εξάντληση ή έντονη ψυχική δυσφορία.

Η παρουσία ορισμένων αντιδράσεων που σχετίζονται με τραυματικές εμπειρίες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα άτομο έχει PTSD. Η διάγνωση απαιτεί επαγγελματική αξιολόγηση, η οποία λαμβάνει υπόψη τη φύση, τη διάρκεια και τον βαθμό στον οποίο τα συμπτώματα επηρεάζουν τη ζωή του ατόμου.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία

Η θεραπεία του τραύματος ξεκινά από την αίσθηση ασφάλειας. Το άτομο δεν χρειάζεται να πιεστεί να περιγράψει κάθε λεπτομέρεια μιας τραυματικής εμπειρίας πριν νιώσει έτοιμο. Η θεραπευτική διαδικασία προχωρά με προσεκτικό ρυθμό και διαμορφώνεται συνεργατικά, σύμφωνα με τις ανάγκες, τη συναισθηματική σταθερότητα και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε ανθρώπου.

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει το άτομο να:

Κατανοήσει τις αντιδράσεις του στο τραύμα.
Αναγνωρίσει και να διαχειριστεί προσωπικά ερεθίσματα που ενεργοποιούν έντονες αντιδράσεις.
Μειώσει τις παρείσακτες αναμνήσεις, τους εφιάλτες και τα flashbacks.
Αναπτύξει τεχνικές γείωσης και δεξιότητες συναισθηματικής ρύθμισης.
Αποκαταστήσει την αίσθηση ασφάλειας στο σώμα και στο παρόν.
Δουλέψει πάνω σε αισθήματα ενοχής, ντροπής και υπερβολικής αυτοκατηγορίας.
Μειώσει την αποφυγή χωρίς να πιέζεται σε έκθεση πριν νιώσει έτοιμο.
Ξαναχτίσει την εμπιστοσύνη και να θέσει πιο υγιή όρια.
Επεξεργαστεί τραυματικές αναμνήσεις με ασφαλή και δομημένο τρόπο.
Επανασυνδεθεί με σχέσεις, δραστηριότητες και πηγές νοήματος.
Αναπτύξει ξανά ελπίδα και αίσθηση κατεύθυνσης.

Η ψυχοθεραπεία δεν έχει στόχο να σβήσει το παρελθόν ή να εξαφανίσει τις τραυματικές αναμνήσεις. Αντίθετα, βοηθά το άτομο να επεξεργαστεί όσα συνέβησαν μέσα σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό πλαίσιο, να μειώσει τη συναισθηματική ένταση που συνδέεται με τις αναμνήσεις και να ανακτήσει σταδιακά την αίσθηση ασφάλειας, ελέγχου και σύνδεσης με τον εαυτό του και τους άλλους.

Καθώς προχωρά η θεραπευτική διαδικασία, πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να βιώνουν λιγότερες παρείσακτες αναμνήσεις, καλύτερη συναισθηματική ρύθμιση, πιο υγιείς σχέσεις και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην ικανότητά τους να προχωρήσουν μπροστά. Η ανάρρωση δεν σημαίνει ότι ξεχνάς το τραύμα· σημαίνει ότι το τραύμα παύει να καθορίζει την καθημερινή σου ζωή.

Ο στόχος της θεραπείας δεν είναι να σβήσει ό,τι συνέβη, αλλά να σε βοηθήσει να το θυμάσαι χωρίς να χρειάζεται να το ξαναζείς.

Ξεκίνα το Ταξίδι της Θεραπευτικής σου Πορείας

Συχνές Ερωτήσεις

Μπορεί το τραύμα να επηρεάζει διαφορετικά κάθε άνθρωπο;

Ναι. Δύο άνθρωποι μπορεί να βιώσουν το ίδιο γεγονός και να αντιδράσουν με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Η επίδραση του τραύματος εξαρτάται από παράγοντες όπως οι προηγούμενες εμπειρίες, η ψυχική ανθεκτικότητα, η διαθέσιμη υποστήριξη και το νόημα που δίνει το ίδιο το άτομο σε αυτό που συνέβη.

Η εμπειρία ενός τραύματος οδηγεί πάντα σε PTSD;

Όχι. Πολλοί άνθρωποι ανακάμπτουν σταδιακά με τον χρόνο, με τη βοήθεια της οικογένειας, των φίλων ή του υποστηρικτικού τους περιβάλλοντος. Η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (PTSD) αναπτύσσεται μόνο σε ορισμένα άτομα, όταν τα συμπτώματα που σχετίζονται με το τραύμα επιμένουν και επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή ζωή.

Μπορεί το PTSD να εμφανιστεί μήνες ή ακόμη και χρόνια μετά από ένα τραυματικό γεγονός;

Ναι. Παρότι τα συμπτώματα συχνά εμφανίζονται σχετικά σύντομα μετά το γεγονός, σε ορισμένους ανθρώπους σημαντικές δυσκολίες μπορεί να εμφανιστούν μήνες ή ακόμη και χρόνια αργότερα.

Είναι φυσιολογικό να αποφεύγω οτιδήποτε μου θυμίζει μια τραυματική εμπειρία;

Ναι. Η αποφυγή είναι μια συχνή αντίδραση μετά από ένα τραύμα, επειδή μπορεί προσωρινά να μειώνει τη συναισθηματική δυσφορία. Όταν όμως γίνεται επίμονη, μπορεί να δυσκολεύει τη θεραπευτική πορεία και να περιορίζει σημαντικά την καθημερινή ζωή.

Μπορεί να αντιμετωπιστεί το τραύμα;

Ναι. Με την κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη, πολλοί άνθρωποι παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει το άτομο να επεξεργαστεί τις τραυματικές εμπειρίες, να μειώσει τα επώδυνα συμπτώματα, να ανακτήσει την αίσθηση ασφάλειας και να επανασυνδεθεί με τη ζωή του.

Θα ξεχάσω ποτέ αυτό που συνέβη;

Η θεραπευτική αλλαγή δεν σημαίνει ότι ξεχνάς. Ο στόχος της ψυχοθεραπείας είναι να μπορείς να θυμάσαι την εμπειρία χωρίς να χρειάζεται να την ξαναζείς, ώστε σταδιακά να γίνει μέρος του παρελθόντος σου και να πάψει να ελέγχει το παρόν σου.

Το τραύμα μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βιώνεις τον κόσμο, αλλά δεν χρειάζεται να καθορίσει το μέλλον σου. Η ανάρρωση είναι δυνατή.

Η θεραπευτική αλλαγή δεν σημαίνει ότι ξεχνάς. Σημαίνει ότι μαθαίνεις να ζεις πέρα από τον πόνο.

Στη Θετική Ψυχοθεραπεία, το τραύμα αντιμετωπίζεται ως κάτι περισσότερο από ένα σύνολο συμπτωμάτων. Θεωρείται μια βαθιά προσωπική εμπειρία που μπορεί να διαταράξει την αίσθηση ασφάλειας, εμπιστοσύνης και νοήματος ενός ανθρώπου, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύει τους αξιοσημείωτους τρόπους με τους οποίους το μυαλό και το σώμα προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα σε συνθήκες που τα έχουν κατακλύσει.

Αντί να ρωτά μόνο «Τι δεν πάει καλά;», η Θετική Ψυχοθεραπεία ρωτά επίσης «Τι προσπαθεί να διαχειριστεί αυτός ο άνθρωπος;» και «Ποιες δυνάμεις τον βοήθησαν να επιβιώσει;» Αυτή η οπτική αναγνωρίζει τόσο τον πόνο που προκαλεί το τραύμα όσο και τις ανθεκτικές ικανότητες που εξακολουθεί να διαθέτει το άτομο, δημιουργώντας μια βάση για θεραπευτική αλλαγή, προσωπική εξέλιξη και τη σταδιακή αποκατάσταση της ελπίδας.