Τι είναι η Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας (AvPD);

Η Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας (AvPD) είναι μια διαταραχή προσωπικότητας που χαρακτηρίζεται από επίμονα αισθήματα ανεπάρκειας, αυξημένη ευαισθησία στην κριτική ή την απόρριψη και τάση αποφυγής κοινωνικών ή διαπροσωπικών καταστάσεων, παρότι συχνά υπάρχει έντονη επιθυμία για σύνδεση.

Οι άνθρωποι που ζουν με AvPD μπορεί να επιθυμούν ουσιαστικές σχέσεις και συναισθηματική εγγύτητα, αλλά να αποσύρονται επειδή η πιθανότητα απόρριψης, αμηχανίας ή αρνητικής αξιολόγησης μοιάζει υπερβολικά δύσκολη ή απειλητική.

Η αποφυγή δεν πρέπει να συγχέεται με έλλειψη ενδιαφέροντος για τους άλλους. Για πολλούς ανθρώπους, γίνεται ένας τρόπος προστασίας από εμπειρίες που φοβούνται ότι μπορεί να τους προκαλέσουν έντονο συναισθηματικό πόνο.

Πέρα από τη Διάγνωση – Στη Θετική Ψυχοθεραπεία

Στη Θετική Ψυχοθεραπεία, η αποφυγή δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα πρόβλημα, αλλά και ως μια προστατευτική στρατηγική που μπορεί κάποτε να βοήθησε το άτομο να διαχειριστεί τον φόβο, την απόρριψη, την κριτική ή τη συναισθηματική ευαλωτότητα.

Η ψυχοθεραπεία επιδιώκει να κατανοήσει τόσο τον ρόλο που αυτή η προστασία μπορεί να έχει εξυπηρετήσει, όσο και τους τρόπους με τους οποίους σήμερα ενδέχεται να περιορίζει τη ζωή του ατόμου. Παράλληλα με τις δυσκολίες, δίνεται έμφαση στις προσωπικές δυνάμεις, στις ήδη υπάρχουσες δυνατότητες και στην ανάγκη για σύνδεση που μπορεί να παραμένει κρυμμένη πίσω από την απόσυρση.

Η θεραπευτική διαδικασία μπορεί σταδιακά να ενισχύσει μια πιο ασφαλή αίσθηση του εαυτού, μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στις σχέσεις και την ελευθερία να συμμετέχει κανείς πιο ουσιαστικά στη ζωή, χωρίς να αφήνει τον φόβο της απόρριψης να καθορίζει κάθε επιλογή.

Πώς μπορεί να επηρεάζει την καθημερινή ζωή η Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας

Οι άνθρωποι που ζουν με Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας μπορεί να βιώνουν:

• Έντονη ευαισθησία στην κριτική, την απόρριψη ή την αποδοκιμασία.

• Αποφυγή κοινωνικών ή επαγγελματικών καταστάσεων που απαιτούν σημαντική διαπροσωπική επαφή.

• Δυσκολία να έρθουν κοντά με άλλους, εκτός αν αισθάνονται βέβαιοι ότι θα γίνουν αποδεκτοί.

• Αισθήματα ανεπάρκειας ή κατωτερότητας.

• Δισταγμό να πάρουν προσωπικά ρίσκα ή να δοκιμάσουν νέες εμπειρίες, λόγω φόβου μήπως εκτεθούν ή νιώσουν αμηχανία.

• Δυσκολία να εκφράσουν σκέψεις, συναισθήματα ή ανάγκες, από φόβο αρνητικής κρίσης.

• Μοναξιά ή απομόνωση, παρότι επιθυμούν ουσιαστικές σχέσεις.

Το να βιώνει κάποιος ορισμένες από αυτές τις δυσκολίες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας. Η διάγνωση απαιτεί ολοκληρωμένη αξιολόγηση από κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει το άτομο να κατανοήσει τους φόβους και τις πεποιθήσεις που βρίσκονται πίσω από την αποφυγή και να αναπτύξει σταδιακά πιο ασφαλείς και ευέλικτους τρόπους σύνδεσης με τον εαυτό του και τους άλλους.

Μέσα σε μια υποστηρικτική θεραπευτική σχέση, μπορεί να δουλέψει πάνω στην αυτοεκτίμηση, τη συναισθηματική επίγνωση και την ευαισθησία στην απόρριψη, ενώ παράλληλα μαθαίνει να αμφισβητεί βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις ότι δεν είναι αρκετός/ή ή ότι δεν αξίζει αποδοχή. Η ψυχοθεραπεία μπορεί επίσης να στηρίξει τη σταδιακή συμμετοχή σε σχέσεις και εμπειρίες που στο παρελθόν μπορεί να έμοιαζαν υπερβολικά απειλητικές.

Ο στόχος δεν είναι να μετατραπεί ένας εσωστρεφής άνθρωπος σε εξωστρεφή. Είναι να πάψει ο φόβος να αποφασίζει πόσο από τη ζωή του μπορεί πραγματικά να ζήσει.

Ο φόβος μπορεί να σου ζητά να μένεις κρυμμένος/η. Η θεραπευτική διαδικασία μπορεί να σε βοηθήσει να ανακαλύψεις ότι είναι ασφαλές να σε βλέπουν.

Ατομική συνεδρία 50 λεπτών • Online ή δια ζώσης

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι η Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας το ίδιο με τη ντροπαλότητα ή την εσωστρέφεια;

Όχι. Η ντροπαλότητα και η εσωστρέφεια δεν αποτελούν διαταραχές. Η Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας περιλαμβάνει επίμονα μοτίβα φόβου, αισθημάτων ανεπάρκειας και αυξημένης ευαισθησίας στην απόρριψη, τα οποία μπορεί να περιορίζουν σημαντικά τις σχέσεις, τις ευκαιρίες και την καθημερινή ζωή.

Είναι η Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας το ίδιο με την Κοινωνική Αγχώδη Διαταραχή;

Όχι, παρότι μπορεί να υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά και οι δύο διαταραχές να συνυπάρχουν. Η Κοινωνική Αγχώδης Διαταραχή αφορά κυρίως τον έντονο φόβο κοινωνικής αξιολόγησης, έκθεσης ή αμηχανίας, ενώ η Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας συνδέεται συνήθως με ευρύτερα και πιο επίμονα μοτίβα αισθημάτων ανεπάρκειας, ευαισθησίας στην απόρριψη και αποφυγής διαπροσωπικών σχέσεων σε διαφορετικούς τομείς της ζωής.

Οι άνθρωποι με Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας επιθυμούν σχέσεις;

Συχνά, ναι. Πολλοί άνθρωποι επιθυμούν βαθιά την εγγύτητα και τη σύνδεση, αλλά αποφεύγουν τις σχέσεις επειδή φοβούνται την απόρριψη, την κριτική ή την ταπείνωση. Αυτή η σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία για σύνδεση και στον φόβο της μπορεί να είναι ιδιαίτερα επώδυνη.

Μπορεί να αντιμετωπιστεί η Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας;

Ναι. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει το άτομο να κατανοήσει τα μοτίβα αποφυγής, να ενισχύσει την αυτοεκτίμησή του, να αναπτύξει πιο υγιείς τρόπους ανταπόκρισης στον φόβο και να αποκτήσει σταδιακά μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στις σχέσεις και στην καθημερινή ζωή.

Τι προκαλεί την Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας;

Δεν υπάρχει μία και μοναδική αιτία. Η ανάπτυξή της μπορεί να σχετίζεται με έναν συνδυασμό ιδιοσυγκρασίας, πρώιμων σχέσεων, εμπειριών απόρριψης ή κριτικής, καθώς και άλλων αναπτυξιακών και περιβαλλοντικών παραγόντων.

Μπορεί κάποιος με Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση;

Ναι. Η αλλαγή συνήθως πραγματοποιείται σταδιακά, όμως η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει το άτομο να αναπτύξει μια πιο ασφαλή αίσθηση του εαυτού του, να αντέχει καλύτερα τη συναισθηματική ευαλωτότητα και να προσεγγίζει σχέσεις και νέες εμπειρίες με ολοένα μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.